Radio Televizija Novi Pazar – ARHIVA

Author: Biljana Veljovic

  • Usporena inflacija ali i zaduživanje u bankama

    Usporena inflacija ali i zaduživanje u bankama

    Pooštrena monetarna politika i relativno visoka osnovna kamata Narodne banke od 6,5 odsto usporila je inflaciju ali i zaduživanje. Istovremeno banke ne žele da rizikuju i viškove radije čuvaju kod centralne banke uz sigurnu zaradu.

    Zahteva za novim kreditima ima, ali ne kao nekada. Međugodišnji rast kredita u martu je bio svega 1,3 odsto. Stanovništvo se dodatno zadužilo 2,7 odsto dok su zajmovi u privredi stagnirali. Кamate su i dalje visoke pa je na primer za kupovinu stanova od početka godine uzeto svega četiri milijarde dinara.

    “U martu prosečna kamata na kredite za privredu za dinarske kredite iznosila je 8,3 odsto. Кod kredita stanovništva je došlo čak i do pada za nekih 0,5 poena i iznosila je za dinarske iznose u proseku 12,3 odsto”, navodi zamenica direktora za statistička istraživanja NBS Mirjana Miletić.

    Banke i dalje zarađuju – i pored ograničenja marži na stambene kredite koje je na snazi od septembra.
    “Profitabilnost bankama u trećini ukupne profitabilnosti od kamata obezbeđuje Narodna banka Srbije, kojoj je mandat da obezbeđuje stabilnost cena time što će višak likvidnosti da povuče repo operacijama sredom”, kaže guvernerka centralne banke Jorgovanka Tabaković.

    U poslovnim bankama čekaju da prođe i vreme skupog novca. Кada počne da pojeftinjuje, smanjiće se i njihov rizik. Blaž Brodnjak, predsednik Izvršnog odbora NLB grupacije, napominje da sve zavisi od visine inflacije.
    “Ona jeste u Evropskoj uniji na stopi od dva do tri odsto, što su neke ciljni nivoi, i u tom pravcu je krenula centralna banka Švedske. Očekivanje da je verovatnoća da će to da se to desi u junu veće je od 50 posto. Očekujem dva-tri sniženja ove godine, pa da do kraja iduće godine euribor bude od dva dva i po posto”, kaže Brodnjak.

    Tabaković: Banke treba sa fokusiraju na osnovnu delatnost

    I dok banke inoviraju poslovanje, od novih usluga klijentima do novih načina za oplodnju novca, srpska guvernerka predlaže da se usredsrede na osnovni posao.
    Jorgovanka Tabaković naglašava da banke treba da se vrate kroz ono što zovemo tradicionalno finansiranje posla, stana i svega onog što je produktivno.
    “Ne treba da izmišljaju razne instrumente kojima u stvari ‘za ništa dobijate nešto’. Tako da smo mi vrlo oprezni kada pokušavaju da nam objasne neke nove finansijske derivate i ‘hedžing hedžing instrumente’ i onda kad pozovemo te institucije na sastanak onda satima ne umeju da nam objasne”, ističe guvernerka.

    Ono što bankari klijentima i dalje pokušavaju da objasne, a tako smanje i svoje troškove, jesu prednosti elektronskog bankarstva. Nude i nove usluge poput ličnog bankara dostupnog uvek i sa svakog mesta. I u proseku u regionu zarađuju 270 evra po klijentu godišnje.

    IZVOR:RTS
    AUTOR:DRAGAN STOJEV

    Podeli
  • Cijena nafte u svijetu blago porasla

    Cijena nafte u svijetu blago porasla

    Na londonskom tržištu cijena barela prošle sedmice je porasla gotovo jedan posto – na 83,98 dolara, dok je na američkom tržištu barel poskupio dva posto – na 80,06 dolara. Od početka godine cijena nafte na londonskom tržištu porasla je oko osam, a na američkom tržištu više od devet posto .

    Na svjetskim tržištima cijene nafte prošle sedmice su blago porasle jer se trgovci nadaju ubrzanju rasta kineskog i ostalih velikih svjetskih ekonomija, što bi podržalo potražnju za crnim zlatom.

    Na londonskom tržištu cijena barela prošle sedmice je porasla gotovo jedan posto – na 83,98 dolara, dok je na američkom tržištu barel poskupio dva posto – na 80,06 dolara, javlja Hina.

    Cijene nafte u svijetu ponovno rastu

    Blagi rast cijena uslijedio je nakon objave novih podataka, prema kojima bi se rast velikih svjetskih ekonomija mogao ubrzati, što bi osnažilo i rast potražnje za naftom.

    Objavljeno je da je kineska industrijska proizvodnja u aprilu porasla gotovo sedam posto na godišnjem nivou, pri čemu je Kina najavila i nove mjere za stabilizaciju svog krizom pogođenog tržišta nekretnina.

    Pad zaliha nafte i derivata u najvećim svjetskim ekonomijama, također, podržava optimizam u vezi s potražnjom.

    Optimizam i u Kini, i u SAD-u

    Uz sve to, zahvaljujući blagom popuštanju inflacije u SAD-u, trgovci se nadaju da bi najesen Američka centralna banka mogla početi smanjivati kamatne stope, što bi trebalo pozitivno utjecati na rast ekonomije. Osim toga, smanjenje kamata Feda moglo bi oslabiti dolar, zbog čega bi nafta bila pristupačnija za korisnike drugih valuta.

    Premda se situacija na Bliskom istoku nije sasvim smirila, analitičari procjenjuju da je smanjen rizik od eskalacije sukoba, pa tamošnji događaji trenutno ne utječu previše na cijene nafte.

    Osim toga, očekuje se da će Organizacija zemalja-izvoznica nafte (OPEC) i njezini saveznici zadržati politiku smanjenja proizvodnje i u drugoj polovini godine, nakon 1. jula, ako potražnja ne ojača.

    Uglavnom zbog geopolitičkih napetosti na Bliskom istoku, od početka godine cijena nafte na londonskom tržištu porasla je oko osam, a na američkom tržištu više od devet posto.

     

    IZVOR: AGENCIJE

    Podeli
  • Ako se bavite ovim poslovima u penziju možete i sa 50 godina

    Ako se bavite ovim poslovima u penziju možete i sa 50 godina

    Nije redak slučaj da penzioneri odu u penziju i pre 65 godine, a prema zvaničnim podacima, svaki deseti penzioner ode i pre svoje 65 godine.

    Prošle godine je tačno 170.426 penzionera bilo na listi koji su ostvarili beneficirani radni staž, što znači da im se jedna godina radnog staža računala kao 14 ili 15 meseci ili čak i godinu i godinu i po dana.

    I na toj listi bili su mnogi, i naše komšije i rođači i članovi uže porodice. Jer na listi je skoro 40 industrija i institucija i razna zanimanja su u pitanju.

    Pravo na beneficirani radni staž imaju svi koji su zaposleni na poslovima na kojima je rad naročito težak, opasan i štetan po zdravlje sa jedne strane. Na listi su i poslovi čije je obavljanje ograničeno navršenjem određenih godina života, ali i oni koji utiču na pad fizioloških funkcija u meri da onemogućavaju rad.

    Posmatrajući institucije na listi su zaposleni u MUP, BIA, VBA, VOA, Ministarstvu spoljnih poslova, Upravi za izvršenje krivičnih sankcija, Poreskoj policiji, Vojsci Srbije, a od decembra 2019. godine i sudije, tužioci i zamenici tužioca.

    MUP, MSP, BIA, VBA, VOA, Uprava za izvršenje krivičnih sankcija, Poreska policija, Vojska Srbije: sa navršenjem 55 godina života i 24 godine staža osiguranja od čega 14 godina efektivno provedenih na radnim mestima na kojima se staža osiguranja računa sa uvećanim trajanjem

    Podoficir i oficir u Vojsci Srbije: 53 godine života i 40 godina penzijskog staža. Pukovnik u Vojsci Srbije: 54 godine života i 40 godina penzijskog staža.

    Pripadnici specijalnih jedinica BIA, VBA i VOA: 53 godine života i 20 godina efektivno provedenih na određenim specifičnim poslovima u specijalnoj jedinici.

    Ostali policijski službenici: 60 godina života i 25 godina rada od čega 15 godina efektivno provedenih na radnim mestima na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem.

    Sa druge strane, pravo na beneficirani radni staž imaju i zanimanja definisana u Pravilniku o radnim mestima, odnosno poslovima na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem.

    Na tom spisku se nalazi 37 različitih industrija, tj. sektora:

     

    Rudnici

    Geološka i rudarska istraživanja

    Crna metalurgija-železare

    Obojena metalurgija

    Livnice

    Kovačnice

    Proizvodnja vatrostalnog materijala

    Vatrostalno zidanje

    Proizvodnja i prerada nafte i proizvodnja tečnog naftnog gasa

    Šumarstvo i drvna industrija

    Hemijska industrija

    Namenska proizvodnja eksploziva i eksplozivnih materija

    Rečna brodogradnja i brodoremont

    Proizvodnja stakla

    Saobraćaj

    Izgradnja i održavanje dalekovoda i nadzemnih vodova

    Građevinarstvo

    Grafička industrija

    Kožarsko-prerađivačka industrija

    Tekstilna industrija

    Gumarska industrija

    Farmaceutska industrija

    Proizvodnja električne energije (termoelektrane i toplane)

    Proizvodnja akumulatora

    Industrija mesa

    Industrija kablova

    Rad na niskim temperaturama

    Rad pod vodom

    Industrija viskoznih proizvoda i celuloze

    Proizvodnja hlora i lužine

    Komunalna delatnost

    Zdravstvene ustanove

    Proizvodnja vagona

    Umetnička delatnost

    Nuklearna postrojenja i laboratorije

     

    Da bi se staž osiguranja računao sa uvećanim trajanjem potrebno je da se lice efektivno bavilo opasnim poslovima minimum 10 godina, za starosnu penziju, i 5 godina, za invalidsku penziju. Takođe, pravo na beneficirani radni staž imaju i svi koji sami sebi plaćaju staž, pod uslovom da se utvrdi da su zaista radili teške i opasne poslove koji su zakonski obuhvaćeni ovom beneficijom.

    Kako se računa beneficirani radni staž?U slučaju beneficiranog staža, svakih 12 meseci efektivno provedenih na poslovima na kojima se staž računa sa uvećanim trajanjem, računa se najviše kao 14, 15, 16 ili 18 meseci staža osiguranja.

    Staž osiguranja računa se sa uvećanim trajanjem pod uslovom da je na radnim mestima odnosno poslovima iz člana 53. ovog zakona osiguranik efektivno proveo ukupno najmanje 10 godina, odnosno ukupno najmanje pet godina ako je utvrđena invalidnost.

    Staž osiguranja se uvećava samo za vreme koje je efektivno provedeno na radu.

    Kako utiče na visinu penzije?

    Iz PIO Fonda objašnjavaju da visina penzije, shodno propisima o penzijskom i invalidskom osiguranju, zavisi i od penzijskog staža koji je navršio osiguranik. Kako se staž osiguranja uvećava za vreme koje je efektivno provedeno na radu na radnim mestima na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem, i to u zavisnosti od stepena uvećanja staža osiguranja koji su utvrđeni za rad na takvim radnim mestima, to za iste periode rada, zaposleni koji su radili na radnim mestima na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem mogu da navrše više ukupnog penzijskog staža od zaposlenih koji nisu radili na radnim mestima na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem.

    Na taj način, dužina ukupno navršenog penzijskog staža osiguranika, u koji ulazi i staž osiguranja sa uvećanim trajanjem, može uticati na visinu penzije. Isto tako, osiguranicima iz člana 42. Zakona o PIO, osim osiguranicima iz člana 42. stav 1. tačka 4a tog zakona, koji ispunjavaju uslove u pogledu penzijskog staža za sticanje prava na starosnu penziju iz člana 43. i 43a tog zakona, iznos penzije se uvećava za 20 odsto, u skladu sa članom 79. Zakona o PIO.

     

    Rast penzija zavisi od usklađivanja penzija, bez obzira na to da li je korisnik imao navršen staž osiguranja sa uvećanim trajanjem ili ne.

    Snižavanje starosne granice zbog beneficiranog radnog staža

    Kako piše na sajtu Zavoda za socijalno osiguranje, starosna granica se snižava osiguraniku, koji je na radnim mestima na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem (beneficirani staž), navršio najmanje 2/3 od ukupno navršenog staža osiguranja, zavisno od stepena uvećanja staža za po jednu godinu, i to:

    za svakih pet godina provedenih na radnom mestu, odnosno poslu na kome se efektivno provedenih 12 meseci računa u staž osiguranja kao 14 meseci;

    za svake četiri godine provedene na radnom mestu, odnosno poslu na kome se efektivno provedenih 12 meseci računa u staž osiguranja kao 15 meseci;

    za svake tri godine provedene na radnom mestu, odnosno poslu na kome se efektivno provedenih 12 meseci računa u staž osiguranja kao 16 meseci;

    za svaku jednu godinu i šest meseci provedenih na radnom mestu, odnosno poslu na kome se efektivno provedenih 12 meseci računa u staž osiguranja kao 18 meseci.

    Starosna granica se može sniziti najviše do 55 godina života, a osiguranicima koji rade na poslovima na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem tako da se 12 meseci računa kao 18 meseci, starosna granica se može sniziti najviše do 50 godine života.

    Izvor: Blic/Anica Jelovac

    Podeli
  • Malo 100 evra u koverti.  Skuplja svadba, skuplji poklon

    Malo 100 evra u koverti.  Skuplja svadba, skuplji poklon

    Dok su ranije gosti donosili po 50 evra po osobi, što bi za par iznosilo 100 evra, sada se situacija menja.

    Usled poskupljenja svadbi i rasta svih cena, gosti su u dilemi i suočeni sa potrebom da povećaju taj magičan broj. Više nije dovoljno odvojiti 100 evra, jer sada mnogi smatraju da je potrebno dati i do 150 evra po paru.

    Promena životnog standarda direktno utiče na povećanje cene poklona. Ranije je 50 evra bilo dovoljno po osobi, ali sada, sa rastom cena i inflacijom, parovi često daju 150 evra umesto dosadašnjih 100 evra.

    Dobijanje pozivnice za venčanje, osim sreće i uzbuđenja, često izaziva zabrinutost zbog finansijskih obaveza koje dolaze s tim. Pitanje “kako ćemo sve to finansijski pokriti?” postaje sve češće, jer cene svadbenih ceremonija kontinuirano rastu. Samim tim, iznos novca koji se stavlja u koverat mora biti bar malo veći.

    Prema svedočanstvima na društvenim mrežama, tema “poklon u koverti” je sve češća, što samo dokazuje da se većina suočava sa istim problemima, a neretko se može čuti da mnogi odustaju od odlaska na svadbu, jer je u startu potrebno previše novca.

    Kako je ranije po jednoj osobi bilo potrebno 50 evra, sada se smatra da ako je u pitanju bliska osoba ispod 100 evra nije prihvatljivo. Takođe, ako se na sve to doda kupovina haljine/odela, pa takođe još neke “sitnice”, pripreme za odlazak na slavlje mogu trajati danima, dok se trošak iz džepa samo povećava.

    Govoreći o poklonima, na dečije rođendane uglavnom su se nosile igračke, kao i po neka odevna stvar, ali trend “davanja novca” prodreo je i ovde. Roditelji, uglavnom daju bar po 1.000 dinara mališanima, jer je kako se navodi na mrežama, bolje da oni kupe ono što žele, nego da im se nameće, kao i da je lakše, jer se ne troši vreme na traženje poklona.

    Veljko Petranović

    VenčanjeFoto: Shutterstock/Ilustracija

    kovertaFoto: Shutterstock

    Podeli
  • Ovo je današnji kurs dinara prema evru

    Ovo je današnji kurs dinara prema evru

    Zvanični srednji kurs dinara za evro danas iznosi 117,1131 dinara, što je neznatna promena u odnosu na danas, objavila je Narodna banka Srbije.

    Dinar će u odnosu na evro biti isti kao i pre mesec dana, na godišnjem nivou jači je za 0,1 odsto, kao i od početka godine. Indikativni kurs dinara prema dolaru u petak je nepromenjen i iznosi 107,8687 dinara za dolar.

    Kurs dinara je prema dolaru viši je za 2,1 odsto nego pre mesec dana, na godišnjem nivou jači je za 1,0 odsto, a od početka godine oslabio je za 1,9 odsto.

    FOTO: ĐORĐE KOJADINOVIĆ / RAS SRBIJA

    Anica Jelovac

    (Tanjug)

    Podeli